GRECO: TBMM ve yargıda yolsuzluğun önlenmesi için acil adımlar atılmalı

Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO), Türkiye’de milletvekilleri ve yargı mensuplarıyla ilgili yolsuzluğun önlenmesine yönelik tavsiyelerin büyük bölümünün hâlâ yerine getirilmediğini bildirdi. Haziran 2023’te yayımlanan ara uyum raporuna göre, 22 tavsiyeden yalnızca üçü tam olarak uygulandı.

GRECO HEYETİ TÜRKİYE’DE TEMASLARDA BULUNDU

GRECO’dan üst düzey bir heyet, Ankara’da Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanvekili Bekir Bozdağ ve diğer yetkililerle görüştü. Görüşmelerde, GRECO’nun Türkiye’ye yönelik değerlendirme raporlarında yer alan öneriler ile mevzuat ve politika değişiklikleri ele alındı.

MİLLETVEKİLLERİNE YÖNELİK TAVSİYELER YERİNE GETİRİLMEDİ

GRECO’nun 2016 yılında kabul ettiği “Dördüncü Tur Değerlendirme Raporu”nda milletvekilleriyle ilgili toplam yedi tavsiye yer alıyordu. Haziran 2023 tarihli ara uyum raporuna göre, bu yedi tavsiyenin hiçbiri tam olarak yerine getirilmedi. Uygulanmayan tavsiyelerden bazıları şu şekilde sıralandı:

• Yasama sürecinde şeffaflığın artırılması,
• Milletvekillerinin dürüstlüğünü temin etmeye yönelik düzenlemelerin hayata geçirilmesi,
• Etik Davranış İlkeleri Kanunu’nun kabul edilmesi,
• Mal beyanlarının doğrulanmasına yönelik mekanizmaların oluşturulması,
• Yasama dokunulmazlığı kaldırma süreçlerinin şeffaf ve öncelik sırasına göre ele alınması,
• Rüşvet suçlamaları ile ilgili soruşturmaların engellenmemesi.

TAMAMEN UYGULANAN ÜÇ TAVSİYE

GRECO’nun yayımladığı ara rapora göre, hâkim ve savcılarla ilgili verilen 22 tavsiyeden sadece üçü tam olarak yerine getirildi. Uygulanan tavsiyeler şöyle:

• Yargı Etiği Bildirgesi’nin uygulama ilkeleriyle desteklenmesi,
• Bağımsızlık ve tarafsızlığa ilişkin yemin ve gizli danışmanlık hizmetinin sağlanması,
• Disiplin sonucu verilen ihraç kararlarına karşı itiraz hakkının tanınması.

HSK’YA YÖNELİK ELEŞTİRİLER SÜRÜYOR

Raporda, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun (HSK) yapısının Avrupa standartlarına uymadığı ve bu konuda şimdiye kadar herhangi bir düzenleme yapılmadığı belirtildi. Yargı mensuplarının görev yerlerinin rızaları dışında değiştirilmesinin de acil çözüm gerektiren bir konu olduğu vurgulandı.

GRECO heyeti, HSK’nın bağımsızlığının güçlendirilmesi gerektiğini belirterek, yargı yönetişimiyle ilgili kilit alanlarda somut ilerleme kaydedilmesinin önemine dikkat çekti. Heyet, özellikle hâkim ve savcıların seçimi, geçici görevlendirmeler, disiplin soruşturmaları ve dokunulmazlık gibi alanlarda Adalet Bakanlığı’nın etkisinin azaltılması gerektiğini ifade etti.

GRECO’NUN ROLÜ VE ÖNEMİ

Türkiye, Avrupa Konseyi’nin kurucu üyeleri arasında yer alıyor. Avrupa Konseyi tarafından 1999 yılında kurulan GRECO’nun raporları, Avrupa Birliği, OECD ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşlar tarafından referans olarak kabul ediliyor. GRECO, ülkelerin yolsuzlukla mücadele politikalarını izleyerek düzenli aralıklarla uyum raporları yayımlıyor.