Meclis’te staj ve çıraklık için kritik hamle: Emeklilik başlangıcı sayılacak mı? 

Türkiye’de uzun süredir tartışma konusu olan staj ve çıraklık sigortasının emekliliğe sayılmaması meselesinde önemli bir adım atıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan yeni kanun teklifi, mesleki eğitim döneminde yapılan sigorta girişlerinin emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmesini ya da bu süreler için borçlanma hakkı tanınmasını öngörüyor. 

Geçmiş uygulamada meslek liselerinde, çıraklık eğitim merkezlerinde ve işletmelerde staj yapan öğrenciler adına yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı primi yatırıldı. Bu sigorta türü uzun vadeli sigorta kollarını kapsamadığı için emeklilik başlangıcı sayılmadı. 

Özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde staj yapmış olanlar açısından bu durum büyük önem taşıyor. Çünkü bu tarihten önce sigorta başlangıcı bulunanlar için emeklilik şartları daha esnek. Ancak staj başlangıcının geçerli sayılmaması nedeniyle birçok kişi Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi kapsamına giremedi. 

TEKLİF NELERİ İÇERİYOR? 

Meclis’e sunulan düzenleme, iki temel seçenek üzerinde duruyor: 

• Staj ve çıraklık başlangıç tarihinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesi 

• Bu dönemler için geriye dönük borçlanma hakkı tanınarak hizmet süresine eklenmesi 

Ayrıca 1999 öncesi staj yapanlara emeklilikte avantaj sağlanması da teklifin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor. Henüz yasalaşmış bir düzenleme bulunmuyor. Ancak teklifin komisyon gündemine taşınması, yıllardır hak talebinde bulunan kesimler tarafından önemli bir aşama olarak değerlendiriliyor. 

KİMLER YARARLANABİLECEK? 

Olası düzenlemenin kapsamına şu grupların girmesi bekleniyor: 

• Meslek lisesinde zorunlu staj yapanlar 

• Çıraklık eğitim merkezlerinde eğitim alanlar 

• 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında sigortası yapılanlar 

• 1999 öncesi staj başlangıcı bulunan ancak uzun vadeli sigorta primi yatırılmayan kişiler 

EKONOMİK VE SOSYAL BOYUT 

Çalışma hayatı uzmanları, böyle bir düzenlemenin bütçeye ek maliyet getirebileceğini ancak sosyal güvenlik sisteminde uzun süredir tartışılan bir adaletsizliği giderebileceğini ifade ediyor. Genç yaşta üretim sürecine dahil olan bireylerin sigorta başlangıcının yok sayılmasının sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmadığı yönündeki görüşler de dikkat çekiyor. Staj ve çıraklık mağdurları ise sosyal medya ve sivil girişimler aracılığıyla taleplerini gündemde tutmaya devam ediyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde, emeklilik planlamasında köklü değişiklikler yaşanabileceği belirtiliyor. 

SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK? 

Teklifin yasalaşabilmesi için şu aşamalardan geçmesi gerekiyor: 

1. Komisyon görüşmeleri 

2. Genel Kurul’da oylama 

3. Cumhurbaşkanı onayı 

4. Resmî Gazete’de yayımlanması 

Meclis takvimi ve siyasi uzlaşma süreci, düzenlemenin kaderini belirleyecek. Gözler şimdi komisyon aşamasında atılacak adımlarda.