İstatistikler gerçeği ortaya koydu: Beşte biri kadın

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan “İstatistiklerle Kadın 2025” araştırması Türkiye’de kadınların eğitim, istihdam ve yönetim alanındaki durumunu ortaya koydu. Rapora göre Türkiye’de kadın nüfusu 43 milyon 32 bin 734 kişi olurken erkek nüfusu 43 milyon 59 bin 434 kişi olarak hesaplandı. Böylece toplam nüfusun yüzde 49,98’ini kadınlar, yüzde 50,02’sini ise erkekler oluşturdu.

EĞİTİM SEVİYESİNDE DİKKAT ÇEKEN ARTIŞ

Ulusal Eğitim İstatistikleri verilerine göre 25 yaş ve üzerindeki bireylerde en az bir eğitim düzeyini tamamlayanların oranı son yıllarda önemli ölçüde yükseldi.

2008 yılında bu oran yüzde 75,1 iken 2024 yılında yüzde 92,6’ya çıktı. Aynı dönemde kadınlarda en az bir eğitim seviyesini tamamlama oranı yüzde 67,5’ten yüzde 88,3’e yükseldi. Erkeklerde ise bu oran yüzde 82,8’den yüzde 97’ye çıktı.

Yükseköğretim mezunlarının oranında da ciddi bir artış yaşandı. 2008 yılında 25 yaş ve üzeri nüfus içinde yükseköğretim mezunu oranı yüzde 9,1 iken 2024 yılında yüzde 25,2’ye ulaştı. Kadınlarda yükseköğretim mezuniyet oranı yüzde 7,1’den yüzde 23,6’ya yükselirken erkeklerde yüzde 11,2’den yüzde 26,8’e çıktı.

KADINLARIN İŞGÜCÜNE KATILIMI EĞİTİMLE YÜKSELİYOR

Hanehalkı İşgücü Araştırması verilerine göre 2024 yılında 15 yaş ve üzeri nüfusta işgücüne katılım oranı yüzde 54,2 olarak ölçüldü. Kadınlarda bu oran yüzde 36,8 olurken erkeklerde yüzde 72,0 olarak kaydedildi.

Eğitim seviyesi arttıkça kadınların işgücüne katılım oranının da yükseldiği görüldü. Okuryazar olmayan kadınlarda işgücüne katılım yüzde 14,6 seviyesinde kalırken, lise mezunlarında yüzde 38,5’e, mesleki veya teknik lise mezunlarında yüzde 43,8’e ulaştı. Yükseköğretim mezunu kadınlarda ise bu oran yüzde 68,7’ye çıktı.

KADIN İSTİHDAMI ERKEKLERİN YARISI SEVİYESİNDE

Araştırma sonuçlarına göre 2024 yılında 15 yaş ve üzeri nüfusta istihdam oranı yüzde 49,5 olarak hesaplandı. Kadınlarda istihdam oranı yüzde 32,5 olurken erkeklerde yüzde 66,9 olarak ölçüldü.

İllere göre incelendiğinde kadın istihdamının en yüksek olduğu bölge yüzde 39,3 ile Antalya, Isparta ve Burdur oldu. En düşük kadın istihdam oranı ise yüzde 20,9 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkâri bölgesinde görüldü.

Yarı zamanlı çalışanların istihdam içindeki payı da kadınlarda yüzde 18,3 olurken erkeklerde yüzde 9,0 olarak kaydedildi.

YÖNETİMDE KADIN ORANI ARTIYOR

Raporda kadınların kamu yönetimi, siyaset ve akademideki temsiline ilişkin veriler de yer aldı. Dışişleri Bakanlığı verilerine göre 2025 itibarıyla kadın büyükelçi oranı yüzde 28,4’e ulaştı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi verilerine göre ise 2025 yılı sonunda 592 milletvekili içinde 118 kadın milletvekili bulunuyor. Akademide de kadınların temsili artış gösterdi. Kadın profesör oranı 2010-2011 öğretim yılında yüzde 27,6 iken 2024-2025 döneminde yüzde 34,9’a yükseldi.

Yönetici pozisyonlarında da benzer bir artış yaşandı. 2012 yılında yüzde 14,4 olan üst ve orta düzey kadın yönetici oranı 2024 yılında yüzde 21,5’e çıktı.

Öte yandan Borsa İstanbul’da işlem gören en büyük 50 şirketin yönetim kurulları incelendiğinde kadın üyelerin oranının arttığı görüldü. BİST 50 şirketlerinde 2016 yılında yüzde 12,2 olan kadın yönetim kurulu üyesi oranı, 2025 yılında yüzde 18,3’e yükseldi.