Havva Ertuğrul’dan Çağrı: Eğitim Hakkı Aile Bütçesine Bırakılamaz

Yeni eğitim öğretim yılı öncesinde ailelerin hazırlık listesi her geçen gün kabarıyor. Okul kıyafeti ve ders kitaplarına eklenen servis ücreti, çanta, kırtasiye malzemeleri, matara ve beslenme giderleri, özellikle dar ve orta gelirli haneler için önemli bir maliyet oluşturuyor.

Devlet okullarında eğitimin ücretsiz olduğu ifade edilse de çocukların okula başlayabilmesi için ailelerin üstlendiği ek harcamalar dikkat çekiyor. Ülkem Okuyor Derneği Başkanı Havva Ertuğrul da eğitim hakkının yalnızca sınıfta sunulan derslerle sınırlı değerlendirilemeyeceğini vurguluyor.

Ertuğrul’a göre çocuğun okula güvenli biçimde ulaşabilmesi, gerekli araç gereçlere sahip olması ve gün içinde yeterli beslenebilmesi eğitim hakkının ayrılmaz parçaları arasında yer alıyor. Bu ihtiyaçlar karşılanamadığında, “ücretsiz eğitim” ifadesinin toplumdaki gerçek karşılığının yeniden ele alınması gerektiğini savunan Ertuğrul, eğitim sürecindeki görünmeyen maliyetlere dikkat çekiyor.

Bir okul çantasının maliyeti yalnızca çantadan ibaret değil

Okul alışverişinde ilk kalemlerden biri çanta olsa da öğrencinin eğitim yılına hazırlanması bununla sınırlı kalmıyor. Defter, kalem, silgi, kalemtıraş, kalem kutusu, boya, cetvel, matara ve sınıf düzeyine göre değişen diğer malzemeler, toplam harcamayı artırıyor. Beslenme çantası ve saklama kabı gibi ürünlerin eklenmesiyle başlangıç maliyeti daha da yükseliyor.

Ertuğrul, tek tek bakıldığında küçük görünen bu harcamaların toplandığında aileler açısından ciddi bir yük oluşturduğunu ifade ediyor. Bir öğrencinin çantasındaki her malzemenin eğitim sürecine katılım için gerekli olabildiğini belirten Ertuğrul, bu nedenle kırtasiye giderlerinin ailelerin gelir durumuna bırakılmaması gerektiğini dile getiriyor.

Servis ücretleri en ağır gider kalemlerinden biri

Ailelerin okul hazırlığında karşılaştığı en yüksek giderlerden biri de servis ücretleri. Ödenecek tutar; mesafe, güzergah ve bölgeye göre değişiklik gösterirken, en düşük servis ücretlerinin dahi 5 bin TL’den başladığı belirtiliyor.

Birden fazla çocuğu okula giden ailelerde bu kalem, aylık bütçe üzerinde daha büyük bir baskı yaratıyor. Servis giderine kıyafet, çanta, kırtasiye ve beslenme masraflarının eklenmesi, eğitim döneminin toplam maliyetini önemli ölçüde artırıyor.

Ertuğrul, servis imkanı bulunmayan ya da servis ücretini karşılayamayan çocukların uzun mesafeleri yürümek zorunda kalabildiğine dikkat çekerek, okula ulaşımın da eğitim politikalarının bir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor.

Beslenme çantasını doldurmak da günlük bütçe hesabı gerektiriyor

Çocukların okulda sağlıklı beslenmesi, derslere katılım ve dikkat açısından önem taşıyor. Ancak birçok aile için her gün beslenme çantasına sandviç, meyve, süt veya ayran koymak dahi düzenli bir bütçe planlaması gerektiriyor. Günlük harcamalar, ay sonunda aile bütçesinde kayda değer bir toplam oluşturuyor.

Ertuğrul, okulda aç kalan bir çocuğun dersine odaklanmasının zorlaşacağını belirterek, eğitim hakkı tartışmalarında sağlıklı beslenme hakkının da göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade ediyor. Ona göre ailelerin mutfak bütçesi üzerindeki baskı görülmeden çocukların eğitim performansı hakkında sağlıklı bir değerlendirme yapmak mümkün değil.

Kamusal destek çağrısı

Ertuğrul, devletin eğitim politikalarının yalnızca okul binalarında verilen hizmetin ücretsiz olması üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor. Çocuğun evinden çıkıp okula ulaşmasından, gün boyunca temel ihtiyaçlarının karşılanmasına ve güvenli biçimde evine dönmesine kadar uzanan bütün sürecin eğitim hakkı kapsamında ele alınmasını istiyor.

Ülkem Okuyor Derneği, özellikle ekonomik açıdan dezavantajlı ailelerin çocukları için servis, temel kırtasiye ve beslenme desteğinin kamusal politikalarla güvence altına alınması çağrısında bulunuyor. Dernek, bugüne kadar çocukların kitaplara erişimini artırmaya yönelik çalışmalar yürütürken, eğitim materyallerine ulaşmanın yanı sıra çocukların okula gidebilmesi ve okul gününü sağlıklı koşullarda sürdürebilmesi gerektiğine de vurgu yapıyor.

Derneğin değerlendirmesine göre eğitimde fırsat eşitliği, çocukların aynı sınıfa girmesiyle tamamlanmıyor. Çocukların eğitim sürecine hangi koşullarda katıldığı da en az okula kayıtlı olmaları kadar önem taşıyor.

Ertuğrul, eğitim hakkının ailelerin ekonomik gücüne göre değişmemesi gerektiğini belirterek, ihtiyaç duyulan durumlarda ulaşım, kırtasiye ve beslenme desteğinin sağlanmasını istiyor. Ülkem Okuyor Derneği de yeni eğitim öğretim yılı öncesinde kamunun, ailelerin karşılamak zorunda kaldığı görünmeyen eğitim maliyetlerine yönelik daha kapsamlı politikalar geliştirmesi çağrısını yineliyor.