AB Komisyonu Türkiye Raporunu Yayınladı

AB Komisyonu, 2024 Genişleme Paketi çerçevesinde Türkiye Raporu kamuoyuna sundu.

AB Komisyonu, 2024 Genişleme Paketi’ni, Türkiye, Sırbistan, Arnavutluk, Karadağ, Kuzey Makedonya, Bosna-Hersek, Kosova, Ukrayna ve Moldova ile ilgili güncel değerlendirmelerle birlikte tanıttı. Rapor, Brüksel’de düzenlenen basın toplantısında, Komşuluk ve Genişlemeden Sorumlu Üye Oliver Varhelyi ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell tarafından kamuoyuna duyuruldu. Toplantıda, Türkiye’nin AB için önemli bir ortak olduğu ve iki taraf arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesinin stratejik bir öneme sahip olduğu vurgulandı. Ayrıca, Türkiye ile iş birliğini artırmak amacıyla Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik adımların önemine dikkat çekildi.

TÜRKİYE’NİN EKONOMİK DURUMU

Rapor, Türkiye’nin işleyen bir piyasa ekonomisi açısından önemli bir seviyeye ulaştığını ve belirtilen raporlama döneminde bazı olumlu gelişmeler kaydettiğini ortaya koydu. Daha sıkı para politikası geçişinin memnuniyetle karşılandığı, bu durumun dış dengeyi iyileştirdiği ve iç talebi dengede tuttuğu ifade edildi. Enflasyonun hâlâ yüksek olduğu, ancak enflasyonist baskıların azalma gösterdiği bildirildi. İstihdamın artmasına rağmen, iş gücü piyasasının hala ciddi yapısal zorluklarla karşılaştığı değerlendirildi.                 Deprem sonrası yapılan harcamaların bütçe açığını artırdığına dikkat çekilirken, bankacılık sektörünün değişen politika ortamına uyum sağladığı belirtildi. İş ortamının iyileştirilmesi için atılan adımlara rağmen, şeffaflık ve öngörülebilirlik konularının hala endişe kaynağı olduğu kaydedildi. Türkiye’nin, AB içinde rekabet gücü ve piyasa dinamikleri ile başa çıkma kapasitesinin iyi seviyede olduğu ifade edildi; ekonomisinin gelişmiş hizmetler, güçlü imalat ve tarım sektörleri ile çeşitlendirildiği vurgulandı.                  Ayrıca, yatırım faaliyetlerinin 2023 yılında önemli ölçüde arttığı ve dijitalleşme ile yeşil dönüşüm alanlarında adımlar atıldığı belirtildi. Rapor, Türkiye’nin Gümrük Birliği için uygun bir hazırlık aşamasını sürdürdüğünü ve ticaret engellerinin azaltılmasında ilerleme kaydedildiğini belirtti. Rusya’ya yönelik AB yaptırımları ile ilgili iş birliğinin devam ettiği ve olumlu sonuçlar elde edildiği de raporda yer aldı.

TÜRKİYE’DE İNSAN HAKLARI VE GÜVENLİK

İnsan hakları ve temel haklarla ilgili Türkiye’ye yönelik eleştirilerin yer aldığı raporda, Türk yasalarının insan haklarına saygı konusunda genel güvence sağladığı ifade edilirken, mevcut mevzuatın ve uygulamanın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarıyla uyumlu hale getirilmesi gerektiği vurgulandı.

Mart 2024’te yapılan yerel seçimlerin düzenli bir şekilde gerçekleştiği ve halk iradesine saygı gösterildiği kaydedilirken, AB-Türkiye entegrasyon sürecinden sorumlu kurumların etkin bir şekilde işlevini sürdürdüğü belirtildi. Raporda ayrıca, Türkiye’nin organize suçlarla mücadele konusunda yasal çerçevesini AB müktesebatıyla uyumlu hale getirmeye devam ettiği ve Türk güvenlik güçlerinin yürüttüğü operasyonlar sayesinde yasaklı maddelerin ele geçirilmesinde önemli bir artış sağlandığı aktarıldı. Bunun yanı sıra, Türkiye’nin Mali Eylem Görev Gücü (FATF) “gri listesinden” çıkarıldığı hatırlatıldı.

TÜRKİYE’NİN TERÖRLE MÜCADELE STRATEJİLERİ VE GÜVENLİK SORUNLARI

Raporda, Avrupa Birliği tarafından terör örgütü olarak tanımlanan PKK’nın saldırılarının sınır bölgelerinde güvenlik sorunları yarattığı ifade edildi. “PKK’nın sürdürdüğü terörist eylemler, sınır bölgelerindeki güvenlik durumunu belirsiz hale getirmeye devam etmektedir.” denildi.

Türkiye’nin “çeşitli terörist gruplardan gelen tehditlerle karşılaşmaya devam ettiği” belirtilerek, PKK, DEAŞ ve FETÖ gibi örgütlerin ülke içinde tasfiye edilmesine öncelik verildiği aktarıldı.

Raporda, Türkiye’nin terörle mücadele etme konusunda meşru bir hakkı ve sorumluluğu bulunduğu vurgulandı. “Türkiye, terörle mücadele mevzuatı ve bu tehditlerle başa çıkabilme kapasitesine sahip güçlü kurumsal yapılar geliştirmiştir.” değerlendirmesi yapıldı.

TÜRKİYE’NİN MÜLTECİ POLİTİKALARI VE AB İLE İLİŞKİLERİNDEKİ GELİŞMELER

Raporda, Türkiye’nin dünya genelinde en büyük mülteci nüfuslarından birine sahip olduğu ifade edilerek, resmi veriler doğrultusunda 2023 yılında bir önceki yıla göre daha az sayıda Suriyeliye Türk vatandaşlığı verildiği ve gönüllü geri dönüşlerin arttığı kaydedildi.

Ayrıca, AB-Türkiye Göç Mutabakatı’nın işbirliğinin temel çerçevesini oluşturmaya devam ettiği belirtilerek, düzensiz göçle mücadeledeki işbirliğinin etkili ve sonuç odaklı olduğu dile getirildi.

Raporda, AB ile Türkiye arasında vize serbestisi konusunda sürdürülen görüşmelere de dikkat çekilerek, “Vize serbestisi yol haritası kapsamındaki hiçbir kriterin yerine getirilmediği” ifade edilirken, Türkiye’nin mevzuatını vize politikası ile ilgili AB müktesebatıyla daha fazla uyumlu hale getirmesi gerektiği vurgulandı.

TÜRKİYE’NİN DIŞ POLİTİKASINDAKİ ROLÜ

Raporda, Türkiye’nin dış politika alanında etkili ve önemli bir aktör olduğu belirtilerek, bu durumun AB-Türkiye ilişkileri açısından kritik bir faktör olduğu vurgulandı. Türkiye’nin, Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası (OGSP) çerçevesinde, AB’nin kriz yönetimi misyonlarına aktif bir şekilde katıldığı ve önemli katkılar sağladığı ifade edildi. Bununla birlikte, Türkiye ile AB’nin Rusya ve Hamas konusundaki tutumlarının farklılık arz ettiği de kaydedildi.

Ayrıca, Türkiye’nin “360 derece stratejik bakış açısını” sürdürdüğü, AB üyeliğine bağlılığını koruyarak diplomatik, ekonomik, güvenlik ve savunma alanlarında kapsamlı bir vizyon benimsediği vurgulandı. Raporda, Türkiye’nin Afrika, Asya, Körfez ve Latin Amerika ülkeleriyle ilişkilerini güçlendirdiği ve Arap ülkeleriyle Ermenistan ile normalleşme çabalarını artırdığına dikkat çekildi. Türkiye’nin, Ukrayna-Rusya savaşında her iki tarafla ilişkilerini devam ettirdiği ve gerilimi azaltma hedefiyle aktif bir rol üstlendiği bildirildi. Türkiye’nin, Ukrayna ve Rusya arasındaki müzakereleri kolaylaştırarak, ateşkes sağlama ve Ukrayna tahılının ihracatını desteklemek amacıyla diplomatik çabalar gösterdiği ifade edildi.

TÜRKİYE’NİN ULUSLARARASI İLİŞKİLERİ

Raporda, Türkiye’nin ABD için “önemli ve zorlu bir ortak olmaya devam ettiği” vurgusu yapılırken, ABD-Türkiye Stratejik Mekanizması çerçevesinde çeşitli üst düzey toplantıların düzenlendiği ve terörle mücadele konusundaki görüşmelerin yeniden başlatıldığı belirtildi. Türkiye ile ABD’nin Ukrayna, Orta Doğu Barış Süreci, Afganistan ve Suriye’de insani erişim gibi bölgesel meselelerde temaslarını sürdürdüğü kaydedildi.

Ayrıca, Türkiye-İsrail ilişkilerinin 7 Ekim 2023’te Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıların başlamasıyla “belirgin şekilde gerilediği” ifade edilerek, Mayıs 2024 itibarıyla İsrail ile ticaret ilişkisinin sona erdirildiği hatırlatıldı.

Raporda, Hamas meselesinde Türkiye ve AB’nin farklı yaklaşımlar sergilese de “iki devletli çözüm ve ateşkes çağrısı yapan tüm BM kararlarının uygulanması” hususunda ortak bir görüşe sahip oldukları belirtildi. Türkiye’nin, Uluslararası Adalet Divanı’nda (UAD) İsrail’e karşı açılan “soykırım” davasına katıldığına da dikkat çekilerek, “Türkiye, Filistinlilere önemli miktarda insani yardım sağlamakta ve Orta Doğu Barış Süreci’nde etkili bir rol oynamaktadır.” ifadesine yer verildi. Ayrıca, iki devletli çözüm için siyasi sürecin yeniden başlatılması gerektiği konusunda Türkiye’nin AB’nin tutumuyla uyum içinde olduğu vurgulandı.

TÜRKİYE’NİN BÖLGESEL ROLÜ

Raporda, Türkiye’nin Libya’da “önemli ve aktif bir rol üstlenmeye devam ettiği” vurgulanarak, “Ankara, istikrarı koruma çabalarını sürdürmektedir.” denildi.

Aynı zamanda, Türkiye’nin Orta Asya’daki etkisini “giderek güçlendirdiği ve jeopolitik bir konumda olduğu” ifade edilerek, bölge ülkeleriyle ilişkilerin geliştirilmesine özel önem verildiği ve Türk Devletleri Teşkilatı’nın daha etkin bir siyasi rol üstlenmesi için çaba harcandığı kaydedildi.

Raporda, Türkiye’nin Afrika’daki etkisinin de arttığına değinilirken, Ankara’nın Somali ve Sudan’daki çatışmalarda taraflar arasında “dengeleyici” bir pozisyon sergileyerek arabuluculuk yaptığı belirtildi.

Ayrıca, Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkilerin 2023 yılından bu yana olumlu yönde geliştiği ve hava sahası ihlalleri ile Doğu Akdeniz’de izinsiz sondaj faaliyetlerinin kayda geçmediği ifade edildi.

Kıbrıs meselesinde Türkiye’nin Rum kesimini tanımama tutumunu sürdürdüğü ve BM Güvenlik Konseyi kararlarına aykırı bir şekilde Kıbrıs’ta iki devletli çözümü desteklemeye devam ettiği dile getirilerek, bu durumun AB’nin politikasıyla çeliştiği kaydedildi.

Doğu Akdeniz bölgesinde AB-Türkiye ilişkilerinin güçlendirilmesine dair önem verildiği belirtilirken, “Nisan 2024’te AB Konseyi, Türkiye ile işbirliği temelinde istikrarlı ve güvenli bir ortam sağlama hedefini yinelemiştir.” ifadesine yer verildi.

KAYNAK: AA