Aday memurlar için önemli karar: Anayasa Mahkemesi’nden iptal

Anayasa Mahkemesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 56. maddesindeki “hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Mahkeme, bu ifadenin belirsizliği nedeniyle keyfî uygulamalara yol açabileceğine ve temel hakların güvence altına alınamadığına hükmetti.

İTİRAZIN GEREKÇESİ: BELİRSİZLİK VE KEYFİLİK RİSKİ

Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi tarafından yapılan başvuruda, 657 sayılı Kanun’un 56. maddesinde yer alan “hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları” ibaresinin, aday memurun ilişiğinin kesilmesine gerekçe oluşturduğu ancak hangi fiil ve davranışların bu kapsama girdiğinin açıkça belirtilmediği ifade edildi. Mahkeme, bu durumun memurlar açısından belirsizlik yarattığı ve keyfî yorumlara neden olabileceğini belirtti.

KANUNLULUK İLKESİNE AYKIRILIK TESPİTİ

Anayasa Mahkemesi kararında, kamu hizmetlerinde kalma hakkına sınırlama getiren düzenlemelerin açık, belirli ve öngörülebilir olması gerektiği vurgulandı. Mahkeme, aday memurların ilişiğinin kesilmesine neden olan eylemlerin kapsamının net bir şekilde tanımlanmamış olmasının, hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığına karar verdi.

KARARIN GEREKÇELERİ VE ANAYASA İHLALİ

Mahkeme, söz konusu düzenlemenin Anayasa’nın 13. ve 70. maddelerine aykırı olduğunu belirtti. 13. maddede temel hak ve özgürlüklerin yalnızca kanunla sınırlandırılabileceği belirtilirken, 70. madde ise kamu hizmetlerine girme ve bu hizmetlerde kalma hakkını güvence altına alıyor. Anayasa Mahkemesi, itiraz konusu ibarenin bu hakları sınırladığı ve yeterli hukuki güvence sağlamadığı kanaatine vardı.

YÜRÜRLÜK TARİHİ 9 AY SONRA

Anayasa Mahkemesi, doğacak hukuki boşluğun kamu yararını ihlal etmemesi amacıyla iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlandıktan 9 ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti.

KARŞI OY: BELİRSİZLİK YOK, YARGI DENETİMİ MÜMKÜN

Üye Ömer Çınar, karara karşı oy kullanarak, ibarenin Anayasa’ya aykırı olmadığını savundu. Çınar, benzer bir düzenlemenin 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinde de yer aldığını ve Anayasa Mahkemesi’nin daha önce bu düzenlemeyi iptal etmediğini hatırlattı. Ayrıca, aday memurların ilişiğinin kesilmesine dair işlemlere karşı yargı yolunun açık olduğuna ve bu yollarla uygulamanın denetlenebileceğine dikkat çekti.

KARARIN DETAYLARI

• Esas Sayısı: 2024/234
• Karar Sayısı: 2025/99
• Karar Tarihi: 22 Nisan 2025
• Yürürlük Tarihi: Resmî Gazete’de yayımlandıktan 9 ay sonra

Anayasa Mahkemesi, iptal kararını oy çokluğuyla aldı. Kararın yürürlüğe gireceği tarihe kadar mevcut uygulamalar geçerliliğini koruyacak.