İşe başlayanlar dikkat! İlk gün kuralını biliyor musunuz? 

Çalışma hayatında en çok yaşanan sorunların başında “sigorta sonra yapılacak” sözü geliyor. Oysa sosyal güvenlik mevzuatı bu konuda son derece net. Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılacak işe giriş bildirimi, çalışanın fiilen işe başlamasından en geç bir gün önce tamamlanmak zorunda. Bu yükümlülük, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında açıkça düzenlenmiş durumda. 

Hizmet akdiyle çalışan işçiler için geçerli olan bu kural sadece kadrolu personeli kapsamıyor. Stajyerler, mesleki ve teknik eğitim gören öğrenciler, alan eğitimi alanlar ve bursiyer olarak göreve başlayanlar da aynı şekilde sigortalı sayılıyor. Yani “stajyer zaten” denilerek sigorta ertelenemiyor. 

Uygulamada sıkça duyulan “önce bir deneyelim, deneme süresi bitsin sonra sigorta yaparız” yaklaşımı ise hukuken geçerli değil. Deneme süresi de iş sözleşmesinin bir parçası ve çalışan ilk gün itibarıyla sigortalı olmak zorunda. İşverenin bu yükümlülüğü erteleme gibi bir hakkı bulunmuyor. 

Mevzuatta yalnızca sınırlı bir istisna var. İnşaat, tarım ve balıkçılık işlerinde çalışanlar için işe giriş bildirgesi, çalışmaya başlanılan günün sonuna kadar yapılabiliyor. Ancak bu esneklik sadece bu sektörlerle sınırlı. Diğer tüm iş kollarında kural değişmiyor: Bildirim işe başlamadan önce. 

Bildirimler, e-SGK sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılıyor. Süreye uyulmaması halinde ise işverenleri ciddi yaptırımlar bekliyor. İdari para cezaları, geriye dönük prim borçları, gecikme faizi ve cezası bunların başında geliyor. Daha da önemlisi, sigortasız bir çalışanın iş kazası geçirmesi durumunda işveren hem maddi hem cezai açıdan çok daha ağır sorumluluklarla karşı karşıya kalabiliyor. 

Çalışanlar ise durumlarını kolayca kontrol edebiliyor. e-Devlet üzerinden hizmet dökümü sorgulaması yapılarak sigorta girişinin yapılıp yapılmadığı görülebiliyor. Eğer sigorta yapılmadığı tespit edilirse, ilgili kurumlara başvuru yoluyla hak arama süreci başlatılabiliyor.