İtfaiye memurları yüksek risk altında, hak kayıplarıyla mücadele ediyor

Yüksek riskli bir meslek icra eden itfaiyeciler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda büro personeli olarak değerlendiriliyor. Bu durum, mesleğin taşıdığı ağır koşullara rağmen yeterli haklara sahip olunmadığı yönündeki eleştirileri beraberinde getiriyor.

MESLEK OLARAK TANINMIYOR

İtfaiyeciler, sahada bedensel güç ve teknik ekipmanla çalışan bir meslek grubu olmalarına rağmen, kanunlarda genel idari hizmetler sınıfında yer alıyor. Bu sınıflandırma, mesleki risklerle bağdaşmadığı gibi itfaiyeciliğin yasal bir meslek olarak tanınmaması sorununu da gündeme getiriyor. Yüksek ısı, duman, göçük, trafik kazası, kimyasal maruziyet ve psikolojik travma gibi birçok tehlike altında çalışan itfaiyecilerin haklarının, diğer kamu güvenliği meslek gruplarına göre geride kaldığı belirtiliyor.

TAZMİNATTA 10 YIL ŞARTI TEPKİ ÇEKİYOR

İtfaiyecilerin görev sırasında hayatını kaybetmeleri durumunda ailelerine tazminat ödenebilmesi için en az 10 yıl hizmet şartı aranıyor. Bu uygulama, görev süresi 10 yılı bulmayan veya göreve yeni başlamış itfaiye personelinin ailelerinin tazminat hakkından mahrum kalmasına neden oluyor. Uygulama kamuoyunda büyük tepki çekerken, hak kaybı yarattığı yönünde eleştiriler yapılıyor.

YIPRANMA PAYINDA DAKİKA HESABI ELEŞTİRİLİYOR

Yıpranma payı uygulamasında da itfaiyeciler için adaletsizlik yaşandığı ifade ediliyor. 2018 yılında yasal düzenlemeyle yıpranma payı kapsamına alınan itfaiyecilerin bu hakkı yalnızca yangın söndürme sırasında geçirdikleri dakika üzerinden hesaplanıyor. Vardiya bekleme süreleri, kurtarma ve soğutma çalışmaları gibi görevler bu hesaba dahil edilmiyor. Bu durum, sendikalar tarafından eleştirilirken, fiili hizmet süresi zammının mesleğin doğası gereği daha geniş kapsamda uygulanması gerektiği savunuluyor.

MAAŞ VE TERFİ UYGULAMALARINDA EŞİTSİZLİK

İtfaiyecilerin maaşları ve terfi imkanlarının da diğer riskli kamu görevlilerine göre düşük olduğu belirtiliyor. Gönüllü ve taşeron olarak çalışan itfaiye personelinin ise sosyal güvenceden yoksun olduğu ifade ediliyor. Sendika açıklamalarına göre, aynı görevi yapan itfaiye erleri ile itfaiye şoförleri arasında da derece farkı bulunduğu ve bu farkın mali kayıplara yol açtığı kaydediliyor.

PSİKOLOJİK DESTEK YETERSİZ

Yangın, patlama, ölüm, kaza ve çocuk kurtarma gibi olaylarla sık sık karşı karşıya kalan itfaiyecilerin, travmaya bağlı psikolojik rahatsızlıklar yaşadığı ancak yeterli desteği alamadığı belirtiliyor. Avrupa ülkelerinde riskli meslek gruplarına sunulan psikolojik destek programlarının Türkiye’deki itfaiye personeline sağlanmadığı ifade ediliyor.

DÜNYA ÖRNEKLERİNE GÖRE GERİDE

Uluslararası alanda itfaiyecilik yasal bir meslek olarak kabul ediliyor ve çalışanlarına kapsamlı haklar tanınıyor. Birçok ülkede meslek hastalıkları varsayım yasalarıyla güvence altına alınırken, erken emeklilik ve kapsamlı tazminat hakları uygulanıyor. Türkiye’deki mevcut düzenlemelerin, dünya genelindeki uygulamalara göre geride kaldığı değerlendiriliyor. Yıpranma payının sadece yangın anıyla sınırlı tutulması ve psikolojik destek eksikliği, uluslararası standartların gerisinde kalındığını ortaya koyuyor.