Kademeli emeklilikte kritik senaryo masada 

Türkiye’de emeklilik sistemi, bir gün farkın yıllara mal olduğu en çarpıcı örneklerden birini yaşıyor. 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar yaş şartı olmadan emeklilik hakkı elde ederken, 9 Eylül 1999’da işe başlayanlar için tablo kökten değişti. Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı devreye girdi. 

Aradaki sadece 24 saatlik fark, bazı sigortalılar için 15 ila 17 yıl daha fazla çalışma anlamına geliyor. Bu keskin geçiş, kamuoyunda “adalet” tartışmalarını yeniden alevlendirdi. 

1999 SONRASI İÇİN SERT GEÇİŞ 

Mevcut sistemde 9 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanlar, prim gün şartını tamamlasalar bile yaş kriterine takılıyor. Özellikle 2000–2008 arası işe girenler, EYT kapsamı dışında kaldıkları için kendilerini “ara kuşak” olarak tanımlıyor. 

İKİNCİ KIRILMA: 2008 REFORMU 

Sistemdeki bir diğer önemli dönüm noktası ise 1 Mayıs 2008’de yürürlüğe giren sosyal güvenlik reformu oldu. Bu tarihten sonra emeklilik yaşı kademeli biçimde yükseltilerek 65’e kadar çıkarıldı. Böylece yalnızca 1999 sonrası değil, 2008 sonrası sigortalılar için de uzun vadeli emeklilik planları değişti. Uzmanlara göre olası bir düzenleme yapılırken 2008 sonrası çalışanlar açısından yeni bir mağduriyet doğmaması gerekiyor. 

MASADAKİ FORMÜLLER NELER? 

Sosyal güvenlik çevrelerinde konuşulan alternatif senaryolar arasında en çok öne çıkan model, yaş şartının her yıl için kademeli olarak düşürülmesi. Böylece 8 Eylül–9 Eylül 1999 arasındaki sert geçişin törpülenmesi hedefleniyor. 

Uzmanların dikkat çektiği temel başlıklar ise şöyle: 

• EYT kapsamına girenlerin mevcut haklarına dokunulmaması 

• 1999 sonrası için oluşan ani yaş artışının dengeli biçimde yumuşatılması 

• Erken emekliliği teşvik etmeyecek sürdürülebilir bir yaş formülü oluşturulması 

• Bütçe maliyetinin şeffaf ve gerçekçi biçimde hesaplanması 

• 2008 sonrası sigortalılar için yeni bir adaletsizlik doğmaması 

Yaklaşık 3 milyon 800 bin sigortalıyı doğrudan ilgilendirdiği belirtilen kademeli emeklilik başlığı, seçim sürecine yaklaşılırken siyasi gündemde daha fazla yer bulmaya başladı.