Sahte sigortalılığa sıkı denetim! 

Sosyal güvenlik sisteminde usulsüzlükle mücadele kapsamında denetimlerini artıran Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), son dönemde “sahte sigortalılık” gerekçesiyle çok sayıda emeklilik işlemini mercek altına aldı. Kurum kaynaklarından edinilen bilgilere göre, yapılan incelemeler sonucunda her yıl yaklaşık 100 bine yakın emeklilik dosyasında iptal işlemi uygulanıyor. 

FİİLİ ÇALIŞMA ŞARTI ESAS ALINIYOR 

SGK denetimlerinde temel kriter olarak “fiili ve gerçek çalışma” unsuru öne çıkıyor. Kurum, bir iş yerinde sigortalı gösterilen kişinin gerçekten çalışıp çalışmadığını araştırıyor. Eğer kişinin yalnızca prim ödemesi yapılmış ancak ortada gerçek bir hizmet akdi ve aktif çalışma bulunmamışsa, bu durum sahte sigortalılık kapsamında değerlendiriliyor. 

Özellikle eş, dost veya akraba iş yerleri üzerinden yapılan bildirimler detaylı şekilde inceleniyor. Denetimler sonucunda fiili çalışmanın bulunmadığı tespit edilirse, ilgili sigortalılık süreleri iptal ediliyor. Bu süreler emeklilik hesabında dikkate alınmadığı gibi, kişi emekli olmuşsa emeklilik statüsü de geri alınabiliyor. 

PARAVAN ŞİRKETLER YAKIN TAKİPTE 

Denetimlerde dikkat çeken bir diğer başlık ise “kağıt üzerinde kurulu” şirketler. Sadece sigortalı göstermek amacıyla faaliyet yürüttüğü belirlenen iş yerleri, SGK tarafından risk analiz sistemleri üzerinden izleniyor. Kurumun uygulamaya aldığı “İş Yeri Karnesi Sistemi” ile iş yerlerinin prim ödeme düzeni, çalışan sayısı, sektör yapısı ve geçmiş denetim sonuçları analiz ediliyor. 

Şüpheli görülen iş yerleri önce kontrol sürecine alınıyor. Yapılan teftişler sonucunda iş yerinin gerçekte faaliyet göstermediği veya çalışanların fiilen çalışmadığı tespit edilirse, burada bildirilen tüm sigortalılık süreleri iptal ediliyor. 

ŞİRKET SAHİPLERİNE 4/A UYARISI 

Denetimlerde karşılaşılan bir diğer usulsüzlük ise şirket sahiplerinin veya ortaklarının kendi iş yerlerinde 4/A (SSK) kapsamında sigortalı gösterilmesi. Mevzuata göre şirket ortaklarının sigortalılık statüsü farklı düzenleniyor. Bu nedenle kendi şirketinde işçi statüsünde gösterilen kişilerin sigortalılıkları geçersiz sayılabiliyor. Bu durum, emeklilik şartlarının değişmesine ve kazanılmış hakların iptaline kadar varan sonuçlar doğurabiliyor. 

Eşlerin birbirine ait iş yerlerinde sigortalı olması da inceleme konusu. Mevzuat, eşin gerçekten işçi gibi çalışması ve ücret alması halinde sigortalılığı mümkün görüyor. Ancak yalnızca yardım amacıyla, ücret almadan yapılan çalışmalar sigortalılık kapsamında değerlendirilmiyor. Bu tür durumlarda bildirilen prim günleri iptal edilebiliyor. 

SAHTE BOŞANMA VE YETİM AYLIĞI DENETIMI 

SGK’nın denetim alanlarından biri de yetim aylıkları. Resmi olarak boşanmış görünmesine rağmen fiilen birlikte yaşamaya devam ettiği tespit edilen kişilerin aldığı aylıklar iptal ediliyor. Kurum, yersiz ödenen tutarları faiz ve gecikme zammıyla birlikte geri talep ediyor. 

PRİMLER İADE EDİLMİYOR 

Sahte sigortalılık tespit edilmesi halinde yalnızca emeklilik iptal edilmiyor. Bu kapsamda yatırılmış primler de iade edilmiyor ve kurum gelirine kaydediliyor. Ayrıca sahte sigortalılık süresince alınan sağlık hizmetleri, iş göremezlik ödenekleri, doğum yardımları ve işsizlik ödenekleri de faiziyle birlikte geri istenebiliyor.