AYM’den “iki kat aidat” kararı: Sendika üyesi olmayan da yararlanabilir

12 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre, yetkili sendika üyesi olmayan kamu görevlilerinin, toplu sözleşme hükümlerinden aidat farkı ödeyerek yararlanabilmesine olanak tanıyan düzenlemenin iptali, sendikal hakları ihlal sayıldı.

DAVA BEM BİR SEN TARAFINDAN AÇILDI

Dava, Memur-Sen Konfederasyonuna bağlı Bem Bir Sen Genel Başkanı Levent Uslu tarafından açıldı. Başvuru, 23 Ağustos 2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 3. dönem toplu sözleşmesinde yer alan “sosyal denge sözleşmesi aidatı” maddesine ilişkindir. İlgili maddede, “Sosyal denge sözleşmesi imzalayan sendikanın üyesi olmayan kamu görevlilerinden aynı unvanlı personelden alınacak aidatın iki katına kadar taraf sendika sosyal denge sözleşmesi aidatı alabilir” hükmü yer alıyordu.

DANIŞTAY İPTAL ETMİŞTİ

Toplu sözleşmede yer alan bu hüküm, Türkiye Yerel Yönetim Hizmetleri Kolu Kamu Görevlileri Sendikası (Türk Yerel Hizmet Sen) tarafından Danıştay’a taşınmıştı. Danıştay ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, hükmü iptal etmiş ve kararını, 4688 sayılı Kanun’un 28. maddesindeki “sendika üyesi olan ve olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz” ilkesine dayandırmıştı.

AYM: İKİ KAT AİDAT ÖDEYEN YARARLANABİLİR

Danıştay kararına itiraz eden Bem Bir Sen, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yaptı. AYM, başvuruyu değerlendirerek, sendika hakkı, toplu sözleşme özgürlüğü ve kamu hizmetlerinin sürdürülebilirliği ilkelerini birlikte inceledi.

Kararda, “Yetkili sendika üyesi olmayanların da toplu sözleşme hükümlerinden yararlanabilmesi, ancak bu yararlanmanın belirli bir katkı payı veya aidat farkı ödemesiyle sınırlandırılması, sendikal örgütlenmeye zarar vermez” ifadeleri kullanıldı.

GEREKÇE: SENDİKAL ADALET VE KAMU YARARI

Mahkeme, kararında sosyal devlet ilkesi ve kamu yararı dengesine de vurgu yaptı. Sendikaların üyeleri adına müzakere ettikleri toplu sözleşmelerin getirdiği haklardan yalnızca üyelerin faydalanmasının temel ilke olduğunu belirten AYM, bu haklardan aidat farkı ödemek koşuluyla diğer çalışanların da faydalanmasının, sendikal örgütlenmeyi zedelemediğini ifade etti.

Kararda, “Sendika üyesi olmayanların, toplu sözleşmeden ancak iki aidat tutarı kadar bir ödeme yaparak yararlanması, ne örgütlenme özgürlüğüne ne de eşitlik ilkesine aykırıdır” ifadelerine yer verildi.

EMSAL NİTELİĞİNDE KARAR

Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, kamu görevlilerinin sendikal hakları ve toplu sözleşme sistematiği açısından emsal teşkil edecek nitelikte. Bu kararla birlikte, yerel yönetim hizmetleri kolunda sendika üyesi olanlar ve olmayanlar için farklı uygulamalara imkan tanınabilecek.