Afetleri Cinayetlere Dönüştürecek Bir Düzenleme: İmar Affı! 

Türkiye’de yıllardır tartışma konusu olan imar affı yeniden gündemde. TBMM Başkanlığı’na 10 Ocak 2025 tarihinde sunulan “İmar Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, kaçak ve ruhsatsız yapıları kapsayacak yeni bir “imar barışı” düzenlemesi içeriyor. Ancak teklif, şehircilik ve mimarlık çevrelerinin sert tepkisine yol açtı. Mimarlar Odası Ankara Şubesi, teklifin “hukuksuzluğu meşrulaştıracağı, sağlıksız kentleşmenin önünü açacağı ve afet risklerini artıracağı” belirtmişti. 

Türkiye’de 13 Kez İmar Affı Çıkarıldı 

Mimarlar Odası’nın verilerine göre, 1984’ten bu yana Türkiye’de tam 13 kez imar affı çıkarıldı. Amaç her defasında vatandaşların mağduriyetini gidermek olarak sunulsa da, uzmanlar bu uygulamaların uzun vadede kaçak yapılaşmayı teşvik ettiğine dikkat çekiyor. Uzmanlara göre Türkiye’nin yapı stoğunun yüzde 70’i riskli durumda. Geçmişteki afetlerde yaşanan yıkımların en önemli nedenlerinden biri de plansız ve denetimsiz yapılaşma. 

Kanun teklifinde şu düzenlemeler öne çıkıyor: 

• Başvuru kapsamı genişletiliyor: Daha önce yalnızca 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için geçerli olan imar affı, 31 Aralık 2024 tarihine kadar yapılmış tüm kaçak yapıları kapsayacak şekilde genişletiliyor. 

• İdari yaptırımlar kaldırılıyor: Kaçak yapılara ilişkin para cezaları ve yıkım kararları iptal edilecek. 

• Yapı kayıt belgesi mağduriyetleri giderilecek: Daha önce başvurusu reddedilen ya da belgeleri iptal edilen vatandaşlar da bu kapsama alınacak. 

Mimarlar Odası Ankara Şubesi, bu düzenlemenin “devletin denetim sorumluluğunu yok saydığını” ve kaçak, güvensiz yapılaşmayı daha da artıracağını belirtti. 

“Deprem Gerçeği Görmezden Geliniyor” 

Türkiye’nin deprem kuşağında yer aldığı hatırlatılan açıklamada, “Uzmanların sık sık deprem riski uyarısı yaptığı bir dönemde, imar affı girişiminde bulunmak akıl tutulmasıdır” denildi. 

Mimarlar Odası, imar affının sadece kent estetiğini değil, aynı zamanda can güvenliğini de tehdit ettiğini belirterek şu ifadeleri kullandı: 

• “Yanlış kentleşme politikaları nedeniyle Türkiye’de sağlıksız ve güvensiz yapı stoğu büyümüştür.” 

• “Dere yataklarına, tarım alanlarına, ormanlara ve tarihi SİT alanlarına kaçak yapılar inşa edilmiştir.” 

• “Meslek odalarının dava açarak iptal ettirdiği ruhsatlar, imar aflarıyla yasallaştırılmıştır.”