AYM’den ifade özgürlüğü kararı: Dilekçe nedeniyle verilen disiplin cezası hak ihlali sayıldı

Anayasa Mahkemesi (AYM), kamu görevlisinin idareye verdiği dilekçede kullandığı ifadeler nedeniyle disiplin cezası ile cezalandırılmasının ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine karar verdi. Başvuru, 1983 doğumlu uzman jandarma tarafından yapılmış olup olay Çeşme İlçe Jandarma Komutanlığı’na bağlı Ildır Karakolu’nda yaşandı.

OLAYIN GELİŞİMİ

Çeşme İlçe Jandarma Komutanlığı, aldığı istihbarat üzerine operasyon düzenledi. İddialar arasında karakol personelinin suç örgütleriyle bağlantılı olduğu ve rüşvet aldığı da yer alıyordu. Operasyon sonrasında İlçe Jandarma Komutanı, karakol personelinin cep telefonlarını topladı.

Asayiş tim komutan vekili olarak görev yapan başvurucu, bu uygulamayı hukuksuz buldu ve Komutanlık makamına dilekçe vererek sorumlular hakkında işlem yapılmasını talep etti. Dilekçede, uygulamanın “Türk askerine yakışmadığını” belirten ve “ne idüğü belirsiz bir insan tacirinin iftiraları” şeklinde ifadeler kullandı.

DİSİPLİN CEZASI

Dilekçedeki bazı ifadeler gerekçe gösterilerek başvurucu hakkında 7068 sayılı Kanun kapsamında “görev içinde veya dışında amir ya da üstlerin eylem veya işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak” fiili nedeniyle disiplin cezası verildi. Bu ceza aylıktan kesme cezası olarak uygulandı.

YARGI SÜRECİ

Başvurucu, cezanın iptali için idare mahkemesine başvurdu. İlk derece mahkemesi, ifadelerin doğrudan amirlere yönelik bir saldırı içermediği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verdi. Ancak Bölge İdare Mahkemesi, dilekçedeki ifadelerin jandarma personeline yakışmayacak nitelikte olduğunu belirterek kararı kaldırdı ve davayı reddetti.

AYM’NİN DEĞERLENDİRMESİ

Anayasa Mahkemesi, kanunilik ve demokratik toplum düzeninin gerekleri açısından kapsamlı değerlendirme yaptı.

• KANUNİLİK ŞARTI: AYM, dilekçe nedeniyle verilen disiplin cezasının dayanağı olan kanun hükmünün daha önce iptal edildiğini hatırlattı. Bu nedenle müdahalenin kanunilik şartını taşımadığına hükmetti.
• DEMOKRATİK TOPLUM DÜZENİ: Mahkeme, dilekçenin sadece Komutanlık makamına sunulduğunu, kamuoyuna yayılmadığını ve doğrudan disipline zarar verici bir niteliğinin ortaya konulmadığını belirtti. İdarenin ve Bölge İdare Mahkemesi’nin gerekçelerinin ilgili ve yeterli olmadığı sonucuna ulaştı.

İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLALİ

AYM, kamu görevlisinin ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. Mahkeme, disiplin cezasının zorunlu toplumsal bir ihtiyaca karşılık gelmediğini ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığını tespit etti.

YENİDEN YARGILAMA VE GİDERİM

Karar kapsamında:

• İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosya İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi’ne gönderilecek.
• Başvurucuya 30.487,60 TL yargılama gideri ödenecek.
• Ödemenin dört ay içinde yapılmaması halinde yasal faiz uygulanacak.

KARAR

Anayasa Mahkemesi, 18 Aralık 2024 tarihinde verdiği kararla ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine oybirliğiyle hükmetti.